Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o
Hµ NhËt th¨ng (Tæng Chñ biªn) - L−u thu thuû (Chñ biªn)
§Æng thuý anh - Ph¹m Kim dung - NguyÔn thÞ thu h−¬ng

Gi¸o dôc c«ng d©n

9

(T¸i b¶n lÇn thø m−êi l¨m)

Nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc viÖt nam

Hãy bảo quản, giữ gìn sách giáo khoa để dành tặng cho các em học sinh lớp sau !

ChÞu tr¸ch nhiÖm xuÊt b¶n : Chñ tÞch Héi ®ång Thµnh viªn nguyÔn ®øc th¸i
Tæng Gi¸m ®èc hoµng lª b¸ch
ChÞu tr¸ch nhiÖm néi dung : Tæng biªn tËp phan xu©n thµnh
Biªn tËp lÇn ®Çu : TrÇn v¨n th¾ng - vâ hång v©n
Biªn tËp t¸i b¶n : hoµng kim liªn
Biªn tËp kÜ thuËt : nguyÔn kim toµn - TrÇn thanh h»ng
Tr×nh bµy b×a : bïi quang tuÊn
Söa b¶n in : hoµng kim liªn
ChÕ b¶n : c«ng ty cæ phÇn dÞch vô xuÊt b¶n gi¸o dôc hµ néi

B¶n quyÒn thuéc Nhµ xuÊt b¶n Gi¸o dôc ViÖt Nam - Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o

gi¸o dôc c«ng d©n 9
M· sè : 2H918T0

In .......... b¶n (Q§ in sè : ...........), khæ 17 × 24 cm.
§¬n vÞ in : ...................... ®Þa chØ ...................
C¬ së in : ....................... ®Þa chØ ....................
Sè §KXB : 01-2020/CXBIPH/337-869/GD.
Sè Q§XB : ... / Q§-GD ngµy ... th¸ng ... n¨m .....
In xong vµ nép l−u chiÓu th¸ng ... n¨m ...
M· sè ISBN : 978-604-0-18616-4.

Bµi

1
ChÝ c«ng v« t−

I

§Æt vÊn ®Ò

1. T« HiÕn Thμnh - mét tÊm g−¬ng vÒ chÝ c«ng v« t−
T« HiÕn Thµnh lµ mét vÞ quan trô cét cña nhµ Lý vµo thêi Lý Cao T«ng.
¤ng gi÷ chøc TÓ t−íng, tÝnh t×nh trung thùc, kh¶ng kh¸i, ®−îc mäi ng−êi rÊt
kÝnh phôc.
Khi «ng bÞ bÖnh nÆng, Vò T¸n §−êng ngµy ®ªm hÇu h¹ bªn gi−êng bÖnh
rÊt chu ®¸o, cßn TrÇn Trung T¸ th× m¶i viÖc chèng giÆc n¬i biªn c−¬ng,
kh«ng cã ®iÒu kiÖn gÇn gòi «ng. Mét h«m, Th¸i hËu ®Õn th¨m T« HiÕn Thµnh
vµ hái :
 NÕu ch¼ng may «ng mÊt th× ai lµ ng−êi sÏ thay «ng g¸nh v¸c c«ng viÖc
cña TriÒu ®×nh ?
¤ng ®¸p :
 T©u Th¸i hËu, quan Gi¸m nghÞ ®¹i phu TrÇn Trung T¸ cã thÓ thay t«i !
Th¸i hËu ng¹c nhiªn hái tiÕp :
 Sao «ng kh«ng cö «ng Vò T¸n §−êng lµ ng−êi ®· ngµy ®ªm hÇu h¹ «ng ?
T« HiÕn Thµnh chËm r·i tr¶ lêi :
 NÕu Th¸i hËu hái ai lµ ng−êi hÇu h¹ vua tËn t×nh nhÊt th× t«i xin tiÕn cö
Vò T¸n §−êng. Cßn hái ng−êi thay thÕ t«i lo viÖc n−íc th× ph¶i cö TrÇn Trung T¸.
(Pháng theo Cuéc sèng vµ sù nghiÖp, tËp III
vµ Nh÷ng v× sao ®Êt n−íc, tËp IV, NXB Kim §ång, Hµ Néi, 1976)

3

2. §iÒu mong muèn cña B¸c Hå
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lµ mét tÊm g−¬ng trong s¸ng tuyÖt vêi vÒ sù phÊn
®Êu cho nh÷ng lÝ t−ëng ®¹o ®øc cao c¶. Hoµi b·o lín nhÊt cña Ng−êi lµ Tæ quèc
®−îc gi¶i phãng, nh©n d©n ®−îc h¹nh phóc, Êm no. Sinh thêi, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh
®· tõng nãi : “C¶ ®êi t«i chØ cã mét môc ®Ých lµ phÊn ®Êu cho quyÒn lîi cña
d©n téc vµ h¹nh phóc cña nh©n d©n”(1) ; vµ “BÊt k× bao giê, bÊt k× ë ®©u t«i
còng chØ theo ®uæi mét môc ®Ých lµ lµm cho Ých quèc, lîi d©n”(2).
Lóc cßn sèng, Ng−êi ®· dµnh tÊt c¶ t×nh th−¬ng yªu cho ®ång bµo, giµ trÎ,
g¸i trai... Khi s¾p ph¶i tõ biÖt thÕ giíi nµy, Ng−êi còng chØ “tiÕc r»ng kh«ng
®−îc phôc vô l©u h¬n n÷a, nhiÒu h¬n n÷a” vµ Ng−êi ®· “®Ó l¹i mu«n vµn t×nh
th©n yªu cho toµn d©n, toµn §¶ng, cho toµn thÓ bé ®éi, cho c¸c ch¸u thanh niªn
vµ nhi ®ång”(3).
Chó thÝch
(1), (2) Hå ChÝ Minh  Nh÷ng sù kiÖn, NXB Th«ng tin, Hµ Néi, 1987.
(3) Di chóc cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh.

Gîi ý
a) T« HiÕn Thµnh ®· cã suy nghÜ nh− thÕ nµo trong viÖc dïng ng−êi vµ gi¶i
quyÕt c«ng viÖc ? Qua ®ã, em hiÓu g× vÒ T« HiÕn Thµnh ?
b) Em cã suy nghÜ g× vÒ cuéc ®êi vµ sù nghiÖp c¸ch m¹ng cña Chñ tÞch
Hå ChÝ Minh ? Theo em, ®iÒu ®ã ®· t¸c ®éng nh− thÕ nµo ®Õn t×nh c¶m
cña nh©n d©n ta víi B¸c ?
c) Em hiÓu thÕ nµo vÒ chÝ c«ng v« t− vµ t¸c dông cña nã ®èi víi ®êi sèng
céng ®ång ?

II

Néi dung bμi häc

1. ChÝ c«ng v« t− lµ phÈm chÊt ®¹o ®øc cña con ng−êi, thÓ hiÖn ë sù c«ng
b»ng, kh«ng thiªn vÞ, gi¶i quyÕt c«ng viÖc theo lÏ ph¶i, xuÊt ph¸t tõ lîi Ých
chung vµ ®Æt lîi Ých chung lªn trªn lîi Ých c¸ nh©n.
4

2. ChÝ c«ng v« t− ®em l¹i lîi Ých cho tËp thÓ vµ céng ®ång x· héi, gãp phÇn
lµm cho ®Êt n−íc thªm giµu m¹nh, x· héi c«ng b»ng, d©n chñ, v¨n minh.
Ng−êi cã phÈm chÊt chÝ c«ng v« t− sÏ ®−îc mäi ng−êi tin cËy vµ kÝnh träng.
3. §Ó rÌn luyÖn phÈm chÊt chÝ c«ng v« t−, häc sinh cÇn cã th¸i ®é ñng hé,
quý träng ng−êi chÝ c«ng v« t−, ®ång thêi d¸m phª ph¸n nh÷ng hµnh ®éng vô
lîi c¸ nh©n, thiÕu c«ng b»ng trong gi¶i quyÕt mäi c«ng viÖc.
 Danh ng«n :
“Ph¶i ®Ó viÖc c«ng, viÖc n−íc lªn trªn, lªn tr−íc viÖc t−, viÖc nhµ”.
Hå ChÝ Minh

III

Bμi TËp

1. Trong nh÷ng hµnh vi sau ®©y, theo em, hµnh vi nµo thÓ hiÖn phÈm chÊt
chÝ c«ng v« t− hoÆc kh«ng chÝ c«ng v« t− ? V× sao ?
a) Mai lµ häc sinh giái cña líp 9A, nh−ng Mai kh«ng muèn tham gia c¸c
ho¹t ®éng tËp thÓ cña tr−êng, líp v× sî mÊt thêi gian, ¶nh h−ëng ®Õn kÕt qu¶
häc tËp cña b¶n th©n ;
b) Lµ líp tr−ëng, Qu©n th−êng bá qua khuyÕt ®iÓm cho nh÷ng b¹n ch¬i
th©n víi m×nh ;
c) Lµ c¸n bé l·nh ®¹o nhµ m¸y, «ng Lîi cho r»ng chØ nªn ®Ò b¹t nh÷ng
ng−êi lu«n ñng hé vµ b¶o vÖ «ng trong mäi viÖc ;
d) Trong ®ît b×nh xÐt thi ®ua cuèi n¨m, Lan cho r»ng chØ nªn bÇu nh÷ng
b¹n cã ®ñ tiªu chuÈn ®· ®Ò ra ;
®) §Ó chÊn chØnh nÒn nÕp kØ luËt trong xÝ nghiÖp, theo «ng §Ünh cÇn ph¶i
xö lÝ nghiªm nh÷ng tr−êng hîp vi ph¹m cña c¸n bé cÊp d−íi ;
e) Nhµ bµ Nga ë mÆt phè, rÊt thuËn lîi cho c«ng viÖc kinh doanh, nh−ng
khi Nhµ n−íc cã chñ tr−¬ng vÒ gi¶i phãng mÆt b»ng ®Ó më ®−êng, bµ Nga vui
vÎ chÊp hµnh.
2. Em t¸n thµnh hay kh«ng t¸n thµnh víi nh÷ng quan ®iÓm nµo sau ®©y ?
V× sao ?
a) ChØ nh÷ng ng−êi cã chøc, cã quyÒn míi cÇn ph¶i chÝ c«ng v« t− ;
5

b) Ng−êi sèng chÝ c«ng v« t− chØ thiÖt cho m×nh ;
c) Häc sinh cßn nhá tuæi th× kh«ng thÓ rÌn luyÖn ®−îc phÈm chÊt chÝ c«ng v« t− ;
d) ChÝ c«ng v« t− lµ phÈm chÊt tèt ®Ñp cña c«ng d©n ;
®) ChÝ c«ng v« t− ph¶i thÓ hiÖn ë c¶ lêi nãi vµ viÖc lµm.
3. Em sÏ lµm g× trong mçi tr−êng hîp sau ®©y (im lÆng, ph¶n ®èi hay ®ång
t×nh) vµ gi¶i thÝch v× sao em l¹i lµm nh− vËy ?
a) Em biÕt «ng Ba lµm nhiÒu viÖc sai tr¸i, nh−ng «ng Ba l¹i lµ ©n nh©n cña
gia ®×nh em.
b) Em biÕt ý kiÕn cña b¹n Trung lµ ®óng, song ý kiÕn ®ã l¹i bÞ ®a sè c¸c
b¹n trong líp ph¶n ®èi.
c) Khi ®Ò cö ®¹i biÓu tham dù §¹i héi “Ch¸u ngoan B¸c Hå” cña thµnh
phè, mét sè b¹n biÕt Trang hoµn toµn xøng ®¸ng, song l¹i kh«ng ®ång ý cö
Trang v× Trang hay phª b×nh mçi khi c¸c b¹n ®ã cã khuyÕt ®iÓm.
4. H·y nªu mét vÝ dô vÒ viÖc lµm thÓ hiÖn phÈm chÊt chÝ c«ng v« t− cña
mét b¹n, mét thÇy c« gi¸o hoÆc cña nh÷ng ng−êi xung quanh mµ em biÕt.

Bµi

2
Tù chñ

I

§Æt vÊn ®Ò

1. Mét ng−êi mÑ
Bµ T©m cã ng−êi con trai ®· tr−ëng thµnh tªn lµ M. Anh lµ mét ng−êi ®i
biÓn giái vµ lµ trô cét trong gia ®×nh. Khi bµ T©m nhËn thÊy con cã nh÷ng dÊu hiÖu
kh«ng b×nh th−êng th× M ®· nghiÖn ma tuý tõ l©u vµ bÞ nhiÔm HIV/ AIDS.
6

BiÕt tin, bµ T©m cho¸ng v¸ng, ®au khæ ®Õn mÊt ¨n mÊt ngñ v× th−¬ng con.
MÆc dï rÊt ®au ®ín, nh−ng bµ kh«ng khãc tr−íc mÆt con vµ ®· nÐn chÆt nçi
®au ®Ó ch¨m sãc con. Bµ cßn tÝch cùc gióp ®ì nh÷ng ng−êi cã HIV/ AIDS
kh¸c vµ vËn ®éng gia ®×nh nh÷ng ng−êi nµy kh«ng xa l¸nh mµ gÇn gòi,
ch¨m sãc hä.

2. ChuyÖn cña N
N lµ con ót trong mét gia ®×nh kh¸ gi¶, ®−îc bè mÑ rÊt c−ng chiÒu. Lóc ®Çu,
N lµ mét häc sinh ngoan vµ häc kh¸. Nh−ng sau ®ã, N bÞ b¹n bÌ xÊu rñ rª theo
chóng tËp hót thuèc l¸, uèng bia, ®ua xe m¸y vµ ch¬i c¸c trß ch¬i nguy hiÓm kh¸c.
N trèn häc liªn miªn, v× vËy N kh«ng thi ®ç vµo líp 10. §óng lóc ®ã, mét ®øa b¹n
cò ®Õn rñ N hót cÇn sa. §ang lóc buån ch¸n, tuyÖt väng, N liÒn hót thö… Cø nh−
vËy mét lÇn, råi lÇn n÷a,... N ®· bÞ nghiÖn. §Ó cã tiÒn hót chÝch, N tham gia vµo
mét nhãm trém c¾p vµ ®· bÞ b¾t trong lóc ®i ¨n trém.
Gîi ý
a) Bµ T©m ®· lµm g× tr−íc nçi bÊt h¹nh to lín cña gia ®×nh ?
b) Theo em, bµ T©m lµ ng−êi nh− thÕ nµo ?
c) N ®· tõ mét häc sinh ngoan ®i ®Õn chç nghiÖn ngËp vµ trém c¾p nh− thÕ
nµo ? V× sao nh− vËy ?
d) Theo em, tÝnh tù chñ ®−îc thÓ hiÖn nh− thÕ nµo ?
®) V× sao con ng−êi cÇn ph¶i biÕt tù chñ ?
II

Néi dung bμi häc

1. Tù chñ lµ lµm chñ b¶n th©n. Ng−êi biÕt tù chñ lµ ng−êi lµm chñ ®−îc
nh÷ng suy nghÜ, t×nh c¶m vµ hµnh vi cña m×nh trong mäi hoµn c¶nh, t×nh
huèng, lu«n cã th¸i ®é b×nh tÜnh, tù tin vµ biÕt tù ®iÒu chØnh hµnh vi cña m×nh.
2. Tù chñ lµ mét ®øc tÝnh quý gi¸. Nhê tÝnh tù chñ mµ con ng−êi biÕt sèng
mét c¸ch ®óng ®¾n vµ biÕt c− xö cã ®¹o ®øc, cã v¨n ho¸. TÝnh tù chñ gióp ta
®øng v÷ng tr−íc nh÷ng t×nh huèng khã kh¨n vµ nh÷ng thö th¸ch, c¸m dç.
7

3. Chóng ta cÇn rÌn luyÖn tÝnh tù chñ b»ng c¸ch tËp suy nghÜ kÜ tr−íc khi
hµnh ®éng. Sau mçi viÖc lµm, cÇn xem l¹i th¸i ®é, lêi nãi, hµnh ®éng cña m×nh
lµ ®óng hay sai vµ kÞp thêi rót kinh nghiÖm, söa ch÷a.
 Ca dao :
Dï ai nãi ng¶ nãi nghiªng
Lßng ta vÉn v÷ng nh− kiÒng ba ch©n.
III

Bμi tËp
1. Em ®ång ý víi nh÷ng ý kiÕn nµo sau ®©y ? V× sao ?
a) Ng−êi tù chñ biÕt tù kiÒm chÕ nh÷ng ham muèn cña b¶n th©n ;
b) Kh«ng nªn nãng n¶y, véi vµng trong hµnh ®éng ;
c) Ng−êi tù chñ lu«n hµnh ®éng theo ý m×nh ;

d) CÇn biÕt ®iÒu chØnh th¸i ®é, hµnh vi cña m×nh trong c¸c t×nh huèng
kh¸c nhau ;
®) Ng−êi cã tÝnh tù chñ kh«ng cÇn quan t©m ®Õn hoµn c¶nh vµ ®èi t−îng
giao tiÕp ;
e) CÇn gi÷ th¸i ®é «n hoµ, tõ tèn trong giao tiÕp víi ng−êi kh¸c.
2. Em h·y kÓ l¹i mét c©u chuyÖn vÒ mét ng−êi biÕt tù chñ.
3. Chñ nhËt, H»ng ®−îc mÑ cho ®i ch¬i phè. Qua c¸c cöa hiÖu cã nhiÒu
quÇn ¸o míi ®óng mèt, bé nµo H»ng còng thÝch. Em ®ßi mÑ mua hÕt bé nµy
®Õn bé kh¸c lµm mÑ rÊt bùc m×nh. Buæi ®i ch¬i phè mÊt vui.
Em h·y nhËn xÐt viÖc lµm cña H»ng. Em sÏ khuyªn H»ng nh− thÕ nµo ?
4. H·y tù nhËn xÐt xem b¶n th©n em ®· cã tÝnh tù chñ ch−a. (Tr−íc nh÷ng
khã kh¨n, xÝch mÝch, xung ®ét, em cã gi÷ ®−îc b×nh tÜnh vµ th¸i ®é «n hoµ, lÔ ®é
kh«ng ? Khi bÞ kÎ xÊu rñ rª, l«i kÐo, em cã theo hä kh«ng ? v.v…). H·y nªu
mét sè t×nh huèng ®ßi hái tÝnh tù chñ mµ em cã thÓ gÆp (ë nhµ, ë tr−êng, ë n¬i
c«ng céng) vµ dù kiÕn c¸ch øng xö phï hîp.
8

Bµi

3
D©n chñ vµ kØ luËt

I

§Æt vÊn ®Ò

1. ChuyÖn cña líp 9A
§Ó chuÈn bÞ cho n¨m häc míi, gi¸o viªn chñ nhiÖm líp 9A triÖu tËp c¸n bé
cèt c¸n cña líp, phæ biÕn nhiÖm vô n¨m häc, nªu râ tr¸ch nhiÖm, vÞ trÝ cña häc
sinh líp 9 vµ ®Ò nghÞ c¸c em häp bµn x©y dùng kÕ ho¹ch ho¹t ®éng cña líp.
T¹i c¸c cuéc häp cña líp, ®Ó thùc hiÖn khÈu hiÖu hµnh ®éng "kh«ng ai ®øng
ngoµi cuéc" theo gîi ý cña thÇy chñ nhiÖm, c¸c b¹n ®· s«i næi th¶o luËn, ®Ò xuÊt
c¸c chØ tiªu cô thÓ, c¸c biÖn ph¸p thùc hiÖn vµ t×nh nguyÖn tham gia vµo c¸c ®éi
v¨n nghÖ, c¸c c©u l¹c bé, c¸c ho¹t ®éng thÓ dôc thÓ thao, c¸c ®«i b¹n cïng gióp
nhau häc tËp. §Æc biÖt lµ c¸c b¹n cßn ®Ò nghÞ thµnh lËp "§éi thanh niªn cê ®á"
®Ó cïng c¸n bé líp nh¾c nhë, ®«n ®èc viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch cña líp.
Nhê ph¸t huy ®−îc ý thøc tù gi¸c cña tËp thÓ líp, cã biÖn ph¸p tæ chøc
thùc hiÖn mµ mäi khã kh¨n ®· ®−îc kh¾c phôc, kÕ ho¹ch ®· ®−îc thùc hiÖn
trän vÑn.
Cuèi n¨m häc, líp 9A ®· ®−îc tuyªn d−¬ng lµ mét tËp thÓ xuÊt s¾c toµn
diÖn, ph¸t huy d©n chñ tèt, cã tÝnh kØ luËt cao.

2. ChuyÖn ë mét c«ng ti
Sau lÔ khai tr−¬ng, «ng gi¸m ®èc c«ng ti triÖu tËp c«ng nh©n ®Ó phæ biÕn
c¸c yªu cÇu cña «ng ®èi víi mäi ng−êi trong s¶n xuÊt vµ cö mét ®èc c«ng theo
dâi c«ng viÖc h»ng ngµy.

9

Do yªu cÇu lao ®éng qu¸ c¨ng th¼ng, thiÕu ph−¬ng tiÖn b¶o hé lao ®éng,
thiÕu thuèc men, l−¬ng thÊp, lóc èm ®au kh«ng ®−îc ch¨m sãc kÞp thêi... nªn
nhiÒu c«ng nh©n bÞ gi¶m sót søc khoÎ, nhiÒu ng−êi ph¶i bá viÖc. C«ng nh©n ®·
kiÕn nghÞ c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn lao ®éng, c¶i thiÖn ®êi sèng tinh thÇn vµ vËt chÊt
nh−ng kh«ng ®−îc gi¸m ®èc chÊp nhËn... KÕt qu¶ lµ s¶n xuÊt gi¶m sót vµ c«ng
ti bÞ thua lç nÆng nÒ.
Gîi ý
a) H·y nªu nh÷ng chi tiÕt thÓ hiÖn viÖc lµm ph¸t huy d©n chñ vµ thiÕu d©n
chñ trong hai c©u chuyÖn trªn.
b) H·y ph©n tÝch sù kÕt hîp biÖn ph¸p ph¸t huy d©n chñ vµ kØ luËt cña
líp 9A.
c) H·y nªu t¸c dông cña viÖc ph¸t huy d©n chñ vµ thùc hiÖn kØ luËt cña tËp
thÓ líp 9A d−íi sù chØ ®¹o cña thÇy gi¸o chñ nhiÖm.
d) ViÖc lµm cña «ng gi¸m ®èc ë c©u chuyÖn 2 ®· cã t¸c h¹i nh− thÕ nµo ? V× sao ?
II

Néi dung bμi häc

1. D©n chñ lµ mäi ng−êi ®−îc lµm chñ c«ng viÖc cña tËp thÓ vµ x· héi, mäi
ng−êi ph¶i ®−îc biÕt, ®−îc cïng tham gia bµn b¹c, gãp phÇn thùc hiÖn, gi¸m
s¸t nh÷ng c«ng viÖc chung cña tËp thÓ vµ x· héi cã liªn quan ®Õn mäi ng−êi,
®Õn céng ®ång vµ ®Êt n−íc.
KØ luËt lµ nh÷ng quy ®Þnh chung cña mét céng ®ång hoÆc cña tæ chøc x· héi
(nhµ tr−êng, c¬ së s¶n xuÊt, c¬ quan...) yªu cÇu mäi ng−êi ph¶i tu©n theo nh»m t¹o
ra sù thèng nhÊt hµnh ®éng ®Ó ®¹t chÊt l−îng, hiÖu qu¶ trong c«ng viÖc.
2. D©n chñ t¹o c¬ héi ®Ó mäi ng−êi thÓ hiÖn vµ ph¸t huy ®−îc sù ®ãng gãp
cña m×nh vµo c«ng viÖc chung. KØ luËt lµ ®iÒu kiÖn ®¶m b¶o cho d©n chñ ®−îc
thùc hiÖn cã hiÖu qu¶.
3. Thùc hiÖn tèt d©n chñ vµ kØ luËt sÏ t¹o ra sù thèng nhÊt cao vÒ nhËn thøc,
ý chÝ vµ hµnh ®éng cña mäi ng−êi, t¹o c¬ héi cho mäi ng−êi ph¸t triÓn, x©y
dùng ®−îc quan hÖ x· héi tèt ®Ñp vµ n©ng cao hiÖu qu¶, chÊt l−îng lao ®éng, tæ
chøc tèt c¸c ho¹t ®éng x· héi.
10

4. Mäi ng−êi cÇn tù gi¸c chÊp hµnh kØ luËt. C¸n bé l·nh ®¹o vµ c¸c tæ
chøc x· héi ph¶i cã tr¸ch nhiÖm t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó mäi ng−êi ®−îc ph¸t huy
d©n chñ.

III

Bμi tËp

1. Theo em, nh÷ng viÖc lµm nµo sau ®©y cã néi dung thÓ hiÖn tÝnh d©n chñ ?
V× sao ?
a) Nhµ tr−êng tæ chøc cho häc sinh häc tËp néi quy cña tr−êng ; häc sinh
®−îc th¶o luËn vµ thèng nhÊt thùc hiÖn néi quy ;
b) ¤ng BÝnh  tæ tr−ëng tæ d©n phè  quyÕt ®Þnh mçi gia ®×nh nép 5.000
®ång ®Ó lµm quü th¨m hái nh÷ng gia ®×nh gÆp khã kh¨n ;
c) Nam ®Õn tr−êng dù sinh ho¹t chi ®oµn theo kÕ ho¹ch ;
d) ThÇy chñ nhiÖm giao cho Hïng ®iÒu khiÓn buæi sinh ho¹t líp cuèi tuÇn,
mäi ng−êi ®· tÝch cùc ph¸t biÓu ý kiÕn ;
®) Trong mét trËn ®Êu bãng, c¸c cÇu thñ x« x¸t víi nhau trªn s©n cá, kh«ng
tu©n theo quyÕt ®Þnh cña träng tµi.
2. H·y kÓ l¹i mét viÖc lµm cña em vÒ thùc hiÖn tèt d©n chñ vµ t«n träng kØ
luËt cña nhµ tr−êng.
3. H·y ph©n tÝch vµ chøng minh nhËn ®Þnh “D©n chñ vµ kØ luËt lµ søc m¹nh
cña mét tËp thÓ”.
4. Theo em, ®Ó thùc hiÖn tèt d©n chñ vµ kØ luËt trong nhµ tr−êng, häc sinh
chóng ta cÇn ph¶i lµm g× ?

11

Bµi

4
B¶o vÖ hoµ b×nh

I

§Æt vÊn ®Ò

1. Cuéc ChiÕn tranh thÕ giíi lÇn thø nhÊt ®· lµm 10 triÖu ng−êi chÕt. Cßn
trong ChiÕn tranh thÕ giíi lÇn thø hai, con sè nµy ®· t¨ng lªn h¬n 5 lÇn, tøc lµ
kho¶ng 60 triÖu ng−êi.
2. Trong kho¶ng thêi gian tõ n¨m 1900 ®Õn n¨m 2000, c¸c cuéc chiÕn
tranh vµ xung ®ét trªn thÕ giíi ®· lµm cho h¬n 2 triÖu trÎ em bÞ chÕt, h¬n 6
triÖu trÎ em bÞ th−¬ng tÝch, tµn phÕ, 20 triÖu trÎ em ph¶i sèng b¬ v¬ do bÞ mÊt
nhµ cöa, h¬n 300.000 trÎ ë ®é tuæi thiÕu niªn bÞ buéc ph¶i ®i lÝnh, cÇm sóng
giÕt ng−êi.
Theo b¸o Quèc tÕ (23-5-2002  29-5-2002)

3. §Ó b¶o vÖ hoµ b×nh, nh©n d©n tiÕn bé toµn thÕ giíi ®· tiÕn hµnh nhiÒu
ho¹t ®éng nh− : mÝt tinh, biÓu t×nh, tuÇn hµnh ph¶n ®èi chiÕn tranh x©m l−îc,...
Trong hai cuéc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p vµ ®Õ quèc MÜ giµnh ®éc lËp,
tù do cho Tæ quèc, nh©n d©n ta lu«n nhËn ®−îc sù ñng hé to lín vÒ mäi mÆt
cña nh©n d©n yªu chuéng hoµ b×nh vµ c«ng lÝ trªn kh¾p hµnh tinh.
4. Quan s¸t ¶nh

12

13

(¶nh : Ngäc Qu¸n  Th«ng tÊn x· ViÖt Nam)

Bom MÜ huû diÖt BÖnh viÖn B¹ch Mai, ngµy 22-12-1972.

§¹i biÓu c¸c tÇng líp nh©n d©n Thñ ®« Hµ Néi mÝt tinh ph¶n ®èi chiÕn tranh,
b¶o vÖ hoµ b×nh.
(¶nh : Tïng L©m  Th«ng tÊn x· ViÖt Nam)

Gîi ý
a) Em cã suy nghÜ g× khi xem c¸c ¶nh vµ ®äc c¸c th«ng tin trªn ?
b) ChiÕn tranh ®· g©y ra nh÷ng hËu qu¶ nh− thÕ nµo ?
c) CÇn ph¶i lµm g× ®Ó ng¨n chÆn chiÕn tranh, b¶o vÖ hoµ b×nh ?
d) §Ó thÓ hiÖn lßng yªu hoµ b×nh, ngay tõ khi cßn ngåi trªn ghÕ nhµ tr−êng,
häc sinh cÇn ph¶i lµm g× ?
II

Néi dung bμi häc

1. Hoµ b×nh lµ t×nh tr¹ng kh«ng cã chiÕn tranh hay xung ®ét vò trang,
lµ mèi quan hÖ hiÓu biÕt, t«n träng, b×nh ®¼ng vµ hîp t¸c gi÷a c¸c quèc gia 
d©n téc, gi÷a con ng−êi víi con ng−êi, lµ kh¸t väng cña toµn nh©n lo¹i.

14

B¶o vÖ hoµ b×nh lµ g×n gi÷ cuéc sèng x· héi b×nh yªn ; dïng th−¬ng l−îng,
®µm ph¸n ®Ó gi¶i quyÕt mäi m©u thuÉn, xung ®ét gi÷a c¸c d©n téc, t«n gi¸o vµ
quèc gia ; kh«ng ®Ó x¶y ra chiÕn tranh hay xung ®ét vò trang.
2. Ngµy nay, ë nhiÒu khu vùc trªn thÕ giíi vÉn ®ang x¶y ra chiÕn tranh,
xung ®ét vò trang ; ngßi næ chiÕn tranh vÉn ®ang ©m Ø t¹i nhiÒu n¬i trªn hµnh
tinh cña chóng ta. V× vËy, ng¨n chÆn chiÕn tranh, b¶o vÖ hoµ b×nh lµ tr¸ch
nhiÖm cña tÊt c¶ c¸c quèc gia, c¸c d©n téc vµ cña toµn nh©n lo¹i. ý thøc b¶o vÖ
hoµ b×nh, lßng yªu hoµ b×nh cÇn ®−îc thÓ hiÖn ë mäi n¬i, mäi lóc, trong c¸c
mèi quan hÖ vµ giao tiÕp h»ng ngµy gi÷a con ng−êi víi con ng−êi.
3. Lµ mét d©n téc yªu chuéng hoµ b×nh vµ ®· ph¶i chÞu ®ùng qu¸ nhiÒu ®au
th−¬ng, mÊt m¸t cña mÊy cuéc chiÕn tranh gay go, ¸c liÖt ®Ó b¶o vÖ ®éc lËp,
tù do cña Tæ quèc, nh©n d©n ta cµng thÊu hiÓu gi¸ trÞ cña hoµ b×nh. Chóng ta
®·, ®ang vµ sÏ tÝch cùc tham gia vµo sù nghiÖp ®Êu tranh v× hoµ b×nh vµ c«ng lÝ
trªn thÕ giíi.
4. §Ó b¶o vÖ hoµ b×nh cÇn ph¶i x©y dùng mèi quan hÖ t«n träng, b×nh ®¼ng,
th©n thiÖn gi÷a con ng−êi víi con ng−êi ; thiÕt lËp quan hÖ hiÓu biÕt, h÷u nghÞ,
hîp t¸c gi÷a c¸c d©n téc vµ quèc gia trªn thÕ giíi.
T− liÖu tham kh¶o
 “... Trong mét vµi thËp kØ tíi, Ýt cã kh¶ n¨ng x¶y ra chiÕn tranh thÕ giíi.
Nh−ng chiÕn tranh côc bé, xung ®ét vò trang, xung ®ét d©n téc, t«n gi¸o, ch¹y
®ua vò trang, ho¹t ®éng can thiÖp, lËt ®æ, khñng bè cßn x¶y ra ë nhiÒu n¬i víi
tÝnh chÊt phøc t¹p ngµy cµng t¨ng. Hoµ b×nh, hîp t¸c vµ ph¸t triÓn vÉn lµ xu thÕ
lín, ph¶n ¸nh ®ßi hái bøc xóc cña c¸c quèc gia, d©n téc...”.
(V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam lÇn thø IX,
NXB ChÝnh trÞ Quèc gia, Hµ Néi, 2001, tr. 14)

 “Chóng t«i, nh©n d©n c¸c n−íc liªn hîp l¹i quyÕt t©m :
Phßng ngõa cho c¸c thÕ hÖ t−¬ng lai khái th¶m ho¹ chiÕn tranh ®· hai lÇn
x¶y ra trong ®êi chóng ta, g©y cho nh©n lo¹i ®au th−¬ng kh«ng kÓ xiÕt ; ...
Vµ ®Ó ®¹t ®−îc nh÷ng môc ®Ých ®ã :
15

Bµy tá lßng mong muèn cïng chung sèng hoµ b×nh trªn tinh thÇn l¸ng
giÒng th©n thiÖn, cïng nhau gãp søc ®Ó duy tr× hoµ b×nh vµ an ninh quèc tÕ,
thõa nhËn nh÷ng nguyªn t¾c vµ x¸c ®Þnh nh÷ng ph−¬ng ph¸p b¶o ®¶m kh«ng
dïng vò lùc, trõ tr−êng hîp v× lîi Ých chung, sö dông c¬ chÕ quèc tÕ ®Ó thóc
®Èy sù tiÕn bé kinh tÕ vµ x· héi cña tÊt c¶ c¸c d©n téc ;...”.
(TrÝch Lêi nãi ®Çu HiÕn ch−¬ng Liªn hîp quèc)

III

Bμi tËp

1. Em h·y cho biÕt, nh÷ng hµnh vi nµo sau ®©y biÓu hiÖn lßng yªu hoµ b×nh
trong cuéc sèng h»ng ngµy ?
a) BiÕt l¾ng nghe ng−êi kh¸c ;
b) BiÕt thõa nhËn nh÷ng ®iÓm m¹nh cña ng−êi kh¸c ;
c) Dïng vò lùc ®Ó gi¶i quyÕt c¸c m©u thuÉn c¸ nh©n ;
d) Häc hái nh÷ng ®iÒu hay cña ng−êi kh¸c ;
®) B¾t mäi ng−êi ph¶i phôc tïng mäi ý muèn cña m×nh ;
e) T«n träng nÒn v¨n ho¸ cña c¸c d©n téc, quèc gia kh¸c ;
g) Ph©n biÖt ®èi xö gi÷a c¸c d©n téc ;
h) Giao l−u víi thanh, thiÕu niªn quèc tÕ ;
i) ViÕt th−, göi quµ ñng hé trÎ em vµ nh©n d©n c¸c vïng cã chiÕn tranh.
2. Em t¸n thµnh nh÷ng ý kiÕn nµo d−íi ®©y ? V× sao ?
a) Mäi ng−êi ®Òu cã quyÒn ®−îc sèng trong hoµ b×nh ;
b) ChØ cã c¸c n−íc lín, n−íc giµu míi ng¨n chÆn ®−îc chiÕn tranh ;
c) B¶o vÖ hoµ b×nh, ng¨n chÆn chiÕn tranh lµ tr¸ch nhiÖm cña toµn nh©n lo¹i.
3. Em h·y t×m hiÓu vÒ mét sè ho¹t ®éng b¶o vÖ hoµ b×nh, chèng chiÕn tranh
do líp em, tr−êng em, nh©n d©n ®Þa ph−¬ng, nh©n d©n trong c¶ n−íc ta còng nh−
nh©n d©n c¸c n−íc ®· tiÕn hµnh vµ giíi thiÖu cho c¸c b¹n kh¸c cïng biÕt.
4. Em h·y cïng c¸c b¹n trong nhãm lËp kÕ ho¹ch vµ thùc hiÖn mét ho¹t
®éng b¶o vÖ hoµ b×nh (vÝ dô : biÓu diÔn v¨n nghÖ ; vÏ tranh vÒ chñ ®Ò hoµ b×nh ;
giao l−u víi thanh, thiÕu niªn quèc tÕ ; viÕt th− bµy tá t×nh ®oµn kÕt víi thanh,
thiÕu niªn quèc tÕ ; lªn diÔn ®µn bµy tá ý kiÕn, quan ®iÓm cña c¸c em vÒ chiÕn
tranh vµ hoµ b×nh, vÒ mét ho¹t ®éng b¶o vÖ hoµ b×nh, chèng chiÕn tranh,...).
16

Bµi

5

T×nh h÷u nghÞ gi÷a c¸c d©n téc
trªn thÕ giíi

I

§Æt vÊn ®Ò

1. TÝnh ®Õn th¸ng 10 - 2002, ViÖt Nam cã 47 tæ chøc h÷u nghÞ song
ph−¬ng vµ ®a ph−¬ng víi c¸c n−íc kh¸c.
TÝnh ®Õn th¸ng 3 - 2003, ViÖt Nam ®· cã quan hÖ ngo¹i giao víi 167 quèc
gia, ®· trao ®æi c¬ quan ®¹i diÖn ngo¹i giao víi 61 quèc gia trªn thÕ giíi.
(Theo sè liÖu cña Bé Ngo¹i giao n¨m 2003)

2. Quan s¸t ¶nh

Toµn c¶nh LÔ khai m¹c Héi nghÞ cÊp cao ¸  ¢u lÇn thø n¨m (ASEM 5)
ngµy 8 th¸ng 10 n¨m 2004 t¹i Héi tr−êng Ba §×nh, Hµ Néi.
(¶nh : §øc T©m  Th«ng tÊn x· ViÖt Nam)

17

Gîi ý
a) Qua quan s¸t ¶nh vµ ®äc c¸c th«ng tin, sù kiÖn trªn, em cã suy nghÜ g×
vÒ t×nh h÷u nghÞ gi÷a nh©n d©n ta víi nh©n d©n c¸c n−íc kh¸c ?
b) Quan hÖ h÷u nghÞ gi÷a c¸c d©n téc cã ý nghÜa nh− thÕ nµo ®èi víi sù
ph¸t triÓn cña mçi n−íc vµ cña toµn nh©n lo¹i ?
II

Néi dung bμi häc

1. T×nh h÷u nghÞ gi÷a c¸c d©n téc trªn thÕ giíi lµ quan hÖ b¹n bÌ th©n thiÖn
gi÷a n−íc nµy víi n−íc kh¸c. VÝ dô : quan hÖ ViÖt – Lµo, quan hÖ ViÖt Nam –
Cu-ba,...
2. Quan hÖ h÷u nghÞ t¹o c¬ héi vµ ®iÒu kiÖn ®Ó c¸c n−íc, c¸c d©n téc
cïng hîp t¸c, ph¸t triÓn vÒ nhiÒu mÆt : kinh tÕ, v¨n ho¸, gi¸o dôc, y tÕ, khoa häc,
kÜ thuËt,... ; t¹o sù hiÓu biÕt lÉn nhau, tr¸nh g©y m©u thuÉn, c¨ng th¼ng dÉn ®Õn
nguy c¬ chiÕn tranh.
3. §¶ng vµ Nhµ n−íc ta lu«n thùc hiÖn chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i hoµ b×nh, h÷u
nghÞ víi c¸c d©n téc, c¸c quèc gia kh¸c trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi. ChÝnh
quan hÖ h÷u nghÞ ®ã ®· lµm cho thÕ giíi hiÓu râ h¬n vÒ ®Êt n−íc, con ng−êi,
c«ng cuéc ®æi míi cña ViÖt Nam, vÒ ®−êng lèi, chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ
n−íc ta ; tõ ®ã chóng ta tranh thñ ®−îc sù ®ång t×nh, ñng hé vµ hîp t¸c ngµy
cµng réng r·i cña thÕ giíi ®èi víi ViÖt Nam.
4. Lµ c«ng d©n ViÖt Nam, chóng ta cã tr¸ch nhiÖm ph¶i thÓ hiÖn t×nh ®oµn
kÕt, h÷u nghÞ víi b¹n bÌ vµ ng−êi n−íc ngoµi b»ng th¸i ®é, cö chØ, viÖc lµm vµ
sù t«n träng, th©n thiÖn trong cuéc sèng h»ng ngµy.
T− liÖu tham kh¶o
 “... ViÖt Nam s½n sµng lµ b¹n, lµ ®èi t¸c tin cËy cña c¸c n−íc trong céng
®ång quèc tÕ, phÊn ®Êu v× hoµ b×nh, ®éc lËp vµ ph¸t triÓn...
Më réng quan hÖ nhiÒu mÆt, song ph−¬ng vµ ®a ph−¬ng víi c¸c n−íc vµ vïng
l·nh thæ, c¸c trung t©m chÝnh trÞ, kinh tÕ quèc tÕ lín, c¸c tæ chøc quèc tÕ vµ khu vùc
theo c¸c nguyªn t¾c t«n träng ®éc lËp, chñ quyÒn vµ toµn vÑn l·nh thæ, kh«ng can
thiÖp vµo c«ng viÖc néi bé cña nhau, kh«ng dïng vò lùc hoÆc ®e do¹ dïng vò lùc ;
18

b×nh ®¼ng vµ cïng cã lîi ; gi¶i quyÕt c¸c bÊt ®ång vµ tranh chÊp b»ng th−¬ng
l−îng hoµ b×nh ; lµm thÊt b¹i mäi ©m m−u vµ hµnh ®éng g©y søc Ðp, ¸p ®Æt vµ
c−êng quyÒn...”.
(V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam lÇn thø IX,
NXB ChÝnh trÞ Quèc gia, Hµ Néi, 2001, tr. 119, 120)

 N−íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam thùc hiÖn nhÊt qu¸n
®−êng lèi ®èi ngo¹i ®éc lËp, tù chñ, hoµ b×nh, h÷u nghÞ, hîp t¸c vµ ph¸t triÓn ;
®a ph−¬ng ho¸, ®a d¹ng ho¸ quan hÖ, chñ ®éng vµ tÝch cùc héi nhËp, hîp t¸c
quèc tÕ trªn c¬ së t«n träng ®éc lËp, chñ quyÒn vµ toµn vÑn l·nh thæ,
kh«ng can thiÖp vµo c«ng viÖc néi bé cña nhau, b×nh ®¼ng, cïng cã lîi ;
tu©n thñ HiÕn ch−¬ng Liªn hîp quèc vµ ®iÒu −íc quèc tÕ mµ Céng hoµ x· héi
chñ nghÜa ViÖt Nam lµ thµnh viªn ; lµ b¹n, ®èi t¸c tin cËy vµ thµnh viªn cã
tr¸ch nhiÖm trong céng ®ång quèc tÕ v× lîi Ých quèc gia, d©n téc, gãp phÇn vµo
sù nghiÖp hoµ b×nh, ®éc lËp d©n téc, d©n chñ vµ tiÕn bé x· héi trªn thÕ giíi.
(§iÒu 12 HiÕn ph¸p n¨m 2013)

III

Bμi tËp

1. H·y nªu mét sè viÖc lµm thÓ hiÖn t×nh h÷u nghÞ víi b¹n bÌ vµ ng−êi n−íc
ngoµi trong cuéc sèng h»ng ngµy.
2. Em sÏ lµm g× trong c¸c t×nh huèng d−íi ®©y ? V× sao ?
a) B¹n em cã th¸i ®é thiÕu lÞch sù víi ng−êi n−íc ngoµi ;
b) Tr−êng em tæ chøc giao l−u víi häc sinh n−íc ngoµi.
3. H·y s−u tÇm c¸c tranh ¶nh, bµi b¸o, b¨ng h×nh,... vÒ nh÷ng ho¹t ®éng thÓ
hiÖn t×nh h÷u nghÞ cña nh©n d©n ta víi nh©n d©n c¸c n−íc kh¸c vµ chia sÎ
nh÷ng th«ng tin ®· s−u tÇm ®−îc víi c¸c b¹n trong tæ, trong líp.
4. Em h·y cïng c¸c b¹n trong líp, trong nhãm lËp kÕ ho¹ch ho¹t ®éng
thÓ hiÖn t×nh h÷u nghÞ víi thiÕu nhi c¸c tr−êng kh¸c, c¸c ®Þa ph−¬ng kh¸c,
n−íc kh¸c vµ hµnh ®éng theo kÕ ho¹ch ®· lËp ra.

19

Bµi

6
Hîp t¸c cïng ph¸t triÓn

I

§Æt vÊn ®Ò

1. TÝnh ®Õn nay, ViÖt Nam lµ thµnh viªn cña nhiÒu tæ chøc quèc tÕ nh− : Liªn
hîp quèc, HiÖp héi c¸c n−íc §«ng Nam ¸ (ASEAN), Tæ chøc Y tÕ thÕ giíi
(WHO), Ch−¬ng tr×nh Ph¸t triÓn Liªn hîp quèc (UNDP), Tæ chøc L−¬ng thùc vµ
N«ng nghiÖp Liªn hîp quèc (FAO), Tæ chøc Gi¸o dôc, V¨n ho¸ vµ Khoa häc
Liªn hîp quèc (UNESCO), Quü Nhi ®ång Liªn hîp quèc (UNICEF),...
(C¸c tæ chøc quèc tÕ vµ ViÖt Nam,
NXB ChÝnh trÞ Quèc gia, Hµ Néi, 1999)

2. TÝnh ®Õn th¸ng 12 - 2002, ViÖt Nam ®· cã quan hÖ th−¬ng m¹i víi h¬n
200 quèc gia vµ vïng l·nh thæ.
(B¸o c¸o thèng kª cña Tæng côc H¶i quan
tr×nh ChÝnh phñ vµ c¸c Bé cã liªn quan, ngµy 31-12-2002)

3. Quan s¸t ¶nh

ThiÕu t−íng  phi c«ng vò trô V. V Go-r¬-b¸t-c« (tr¸i) cïng phi c«ng vò trô ®Çu tiªn cña ViÖt Nam 
Trung t−íng Ph¹m Tu©n trong buæi mÝt tinh kØ niÖm 20 n¨m chuyÕn bay vò trô hîp t¸c ViÖt  X«.
(¶nh : NguyÔn D©n  Th«ng tÊn x· ViÖt Nam)

20

CÇu MÜ ThuËn, biÓu t−îng cña sù hîp t¸c ViÖt Nam  ¤-xtr©y-li-a.
(¶nh : ThÕ ThuÇn  Th«ng tÊn x· ViÖt Nam)

C¸c b¸c sÜ ViÖt Nam vµ Hoa K× hîp t¸c tiÕn hµnh ca “phÉu thuËt nô c−êi”
cho trÎ em t¹i bÖnh viÖn §µ N½ng.
(¶nh : C«ng §iÒu  Th«ng tÊn x· ViÖt Nam)

21

Gîi ý
a) Qua c¸c ¶nh vµ th«ng tin trªn, em cã nhËn xÐt g× vÒ quan hÖ hîp t¸c gi÷a
n−íc ta víi c¸c n−íc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi ?
b) Sù hîp t¸c ®· mang l¹i lîi Ých g× cho n−íc ta vµ c¸c n−íc cïng hîp t¸c ?
c) Theo em, ®Ó hîp t¸c cã hiÖu qu¶ cÇn dùa trªn nh÷ng nguyªn t¾c nµo ?
II

Néi dung bμi häc

1. Hîp t¸c lµ cïng chung søc lµm viÖc, gióp ®ì, hç trî lÉn nhau trong c«ng
viÖc, lÜnh vùc nµo ®ã v× môc ®Ých chung.
Hîp t¸c ph¶i dùa trªn c¬ së b×nh ®¼ng, hai bªn cïng cã lîi vµ kh«ng lµm
ph−¬ng h¹i ®Õn lîi Ých cña nh÷ng ng−êi kh¸c.
2. Trong bèi c¶nh thÕ giíi ®ang ®øng tr−íc nh÷ng vÊn ®Ò bøc xóc cã tÝnh
toµn cÇu (b¶o vÖ m«i tr−êng, h¹n chÕ sù bïng næ d©n sè, kh¾c phôc t×nh tr¹ng
®ãi nghÌo, phßng ngõa vµ ®Èy lïi nh÷ng bÖnh hiÓm nghÌo,…) mµ kh«ng mét
quèc gia, d©n téc riªng lÎ nµo cã thÓ tù gi¶i quyÕt, th× sù hîp t¸c quèc tÕ lµ mét
vÊn ®Ò quan träng vµ tÊt yÕu.
3. §¶ng vµ Nhµ n−íc ta lu«n coi träng viÖc t¨ng c−êng hîp t¸c víi c¸c
n−íc x· héi chñ nghÜa, c¸c n−íc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi theo nguyªn t¾c
t«n träng ®éc lËp, chñ quyÒn, toµn vÑn l·nh thæ cña nhau, kh«ng can thiÖp vµo
c«ng viÖc néi bé cña nhau, kh«ng dïng vò lùc hoÆc ®e do¹ dïng vò lùc ; b×nh
®¼ng vµ cïng cã lîi ; gi¶i quyÕt c¸c bÊt ®ång vµ tranh chÊp b»ng th−¬ng l−îng
hoµ b×nh ; ph¶n ®èi mäi ©m m−u vµ hµnh ®éng g©y søc Ðp, ¸p ®Æt vµ c−êng
quyÒn. N−íc ta ®· vµ ®ang hîp t¸c cã hiÖu qu¶ víi nhiÒu quèc gia vµ tæ chøc
quèc tÕ trªn nhiÒu lÜnh vùc : kinh tÕ, v¨n ho¸, gi¸o dôc, y tÕ,…
4. Ngay tõ b©y giê, häc sinh chóng ta cÇn ph¶i rÌn luyÖn tinh thÇn hîp t¸c
víi b¹n bÌ vµ mäi ng−êi xung quanh trong häc tËp, lao ®éng, ho¹t ®éng tËp thÓ
vµ ho¹t ®éng x· héi.
III

Bμi tËp

1. H·y nªu c¸c vÝ dô vÒ sù hîp t¸c quèc tÕ trong vÊn ®Ò b¶o vÖ m«i tr−êng,
chèng ®ãi nghÌo, phßng chèng HIV/AIDS, ®Êu tranh chèng khñng bè,...

22

2. Em ®· hîp t¸c víi b¹n bÌ vµ mäi ng−êi trong c«ng viÖc chung nh− thÕ
nµo ? Sù hîp t¸c ®ã ®· mang l¹i kÕt qu¶ g× ? Em dù kiÕn sÏ lµm g× ®Ó hîp t¸c
víi b¹n bÌ vµ mäi ng−êi ®−îc tèt h¬n ?
3. Em h·y t×m hiÓu vµ giíi thiÖu vÒ nh÷ng tÊm g−¬ng hîp t¸c tèt cña c¸c
b¹n trong líp, trong tr−êng, ë ®Þa ph−¬ng.
4. H·y t×m hiÓu vµ giíi thiÖu víi b¹n bÌ trong tæ, trong líp vÒ mét c«ng
tr×nh hîp t¸c quèc tÕ ë ®Þa ph−¬ng em hoÆc cña n−íc ta.

Bµi

7

KÕ thõa vµ ph¸t huy truyÒn thèng
tèt ®Ñp cña d©n téc

I

§Æt vÊn ®Ò

1. B¸c Hå nãi vÒ lßng yªu n−íc cña d©n téc ta
“D©n ta cã mét lßng nång nµn yªu n−íc. §ã lµ mét truyÒn thèng quý b¸u
cña ta. Tõ x−a ®Õn nay, mçi khi Tæ quèc bÞ x©m l¨ng th× tinh thÇn Êy l¹i s«i
næi, nã kÕt thµnh mét lµn sãng v« cïng m¹nh mÏ, to lín, nã l−ít qua mäi sù
nguy hiÓm, khã kh¨n, nã nhÊn ch×m tÊt c¶ lò b¸n n−íc vµ lò c−íp n−íc.
LÞch sö ta ®· cã nhiÒu cuéc kh¸ng chiÕn vÜ ®¹i chøng tá tinh thÇn yªu n−íc
cña d©n ta. Chóng ta cã quyÒn tù hµo v× nh÷ng trang lÞch sö vÎ vang thêi ®¹i
Bµ Tr−ng, Bµ TriÖu, TrÇn H−ng §¹o, Lª Lîi, Quang Trung v.v… Chóng ta ph¶i
ghi nhí c«ng lao cña c¸c vÞ anh hïng d©n téc, v× c¸c vÞ Êy lµ tiªu biÓu cña mét
d©n téc anh hïng…
§ång bµo ta ngµy nay còng rÊt xøng ®¸ng víi tæ tiªn ta ngµy tr−íc… Tõ
nh÷ng chiÕn sÜ ngoµi mÆt trËn chÞu ®ãi mÊy ngµy ®Ó b¸m lÊy giÆc ®Æng tiªu
diÖt giÆc, ®Õn nh÷ng c«ng chøc ë hËu ph−¬ng nhÞn ¨n ®Ó ñng hé bé ®éi, tõ nh÷ng
23

phô n÷ khuyªn chång con ®i tßng qu©n mµ m×nh th× xung phong gióp viÖc
vËn t¶i, cho ®Õn c¸c bµ mÑ chiÕn sÜ s¨n sãc yªu th−¬ng bé ®éi nh− con ®Î cña
m×nh. Tõ nh÷ng nam n÷ c«ng nh©n vµ n«ng d©n thi ®ua t¨ng gia s¶n xuÊt,
kh«ng qu¶n khã nhäc ®Ó gióp mét phÇn vµo kh¸ng chiÕn, cho ®Õn nh÷ng
®ång bµo ®iÒn chñ quyªn ®Êt ruéng cho ChÝnh phñ... Nh÷ng cö chØ cao quý ®ã,
tuy kh¸c nhau n¬i viÖc lµm, nh−ng ®Òu gièng nhau n¬i lßng nång nµn yªu n−íc”.
Hå ChÝ Minh
(TrÝch B¸o c¸o chÝnh trÞ t¹i §¹i héi §¹i biÓu toµn quèc
lÇn thø II cña §¶ng Lao ®éng ViÖt Nam, n¨m 1951)

2. ChuyÖn vÒ mét ng−êi thÇy
Cô Chu V¨n An lµ mét nhµ gi¸o næi tiÕng ®êi TrÇn. Cô ®· cã c«ng ®µo t¹o
nhiÒu nh©n tµi cho ®Êt n−íc. Häc trß cña cô nhiÒu ng−êi ®· trë thµnh nh÷ng
nh©n vËt næi tiÕng, tiªu biÓu nh− Ph¹m S− M¹nh.
Vµo ngµy sinh cña cô Chu V¨n An, c¸c häc trß ®Õn mõng thä. Ph¹m S−
M¹nh lóc ®ã ®· lµm ®Õn chøc Hµnh khiÓn, mét chøc quan to trong triÒu ®×nh.
¤ng ®i cïng mét ng−êi b¹n ®Õn nhµ thÇy Chu. Hä ®øng tõ gi÷a s©n v¸i vµo
nhµ, miÖng chµo to kÝnh cÈn :
 L¹y thÇy ¹, cã anh em chóng con ®Õn hÇu thÇy !
Cô gi¸o Chu vui vÎ ra ®ãn häc trß. Cô cho phÐp hai trß cïng ngåi sËp víi
m×nh (sËp lµ n¬i cô gi¸o th−êng ngåi ®Ó d¹y häc), nh−ng hä kh«ng d¸m. Hä
xin ®−îc ngåi ë ghÕ kÒ bªn. ¤ng Ph¹m S− M¹nh kÝnh cÈn tr¶ lêi nh÷ng c©u hái
cña thÇy. Cô Chu hái th¨m søc khoÎ cña c¸c häc trß hiÖn ®ang lµm quan trong
triÒu, nh−ng Ph¹m S− M¹nh hiÓu r»ng thÇy quan t©m ®Õn nhiÒu mÆt kh¸c, nªn
«ng cè tr¶ lêi cÆn kÏ vÒ viÖc lµm cña tõng ng−êi, vÒ c¸ch nu«i d¹y con c¸i, vÒ
c¸ch c− xö víi mäi ng−êi cña hä.
(Theo ChuyÖn vÒ ng−êi thÇy, NXB Kim §ång, Hµ Néi, 1992)

Gîi ý
a) TruyÒn thèng yªu n−íc cña d©n téc ta thÓ hiÖn nh− thÕ nµo qua lêi nãi
cña B¸c Hå ?
24

b) Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch c− xö cña häc trß cô Chu V¨n An ®èi víi
thÇy gi¸o cò ? C¸ch c− xö ®ã thÓ hiÖn truyÒn thèng g× cña d©n téc ta ?
c) Em h·y kÓ nh÷ng truyÒn thèng tèt ®Ñp cña d©n téc ViÖt Nam mµ
em biÕt.
d) Chóng ta cÇn lµm g× ®Ó kÕ thõa vµ ph¸t huy truyÒn thèng tèt ®Ñp cña
d©n téc ?
Néi dung bμi häc

II

1. TruyÒn thèng tèt ®Ñp cña d©n téc lµ nh÷ng gi¸ trÞ tinh thÇn (nh÷ng t−
t−ëng, ®øc tÝnh, lèi sèng, c¸ch øng xö tèt ®Ñp...) h×nh thµnh trong qu¸ tr×nh lÞch
sö l©u dµi cña d©n téc, ®−îc truyÒn tõ thÕ hÖ nµy sang thÕ hÖ kh¸c.
2. D©n téc ViÖt Nam cã nhiÒu truyÒn thèng tèt ®Ñp ®¸ng tù hµo nh− yªu
n−íc, bÊt khuÊt chèng giÆc ngo¹i x©m, ®oµn kÕt, nh©n nghÜa, cÇn cï lao ®éng,
hiÕu häc, t«n s− träng ®¹o, hiÕu th¶o... ; c¸c truyÒn thèng vÒ v¨n ho¸ (c¸c tËp
qu¸n tèt ®Ñp vµ c¸ch øng xö mang b¶n s...